محمد حسين بن مهدى فراهانى
72
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
سرقت مىكنند . و بعد از سرقت شخص به هر كس عارض شود ابدا به جائى نمى - رسد به علت اين كه در جميع استاسي [ و ] نها پى در پى سرنشينها عوض شده جمعى مىروند و جمعى مىآيند . ريش هيچكس را نمىتوان گرفت . پس بايد شخص در كمال هشيارى باشد و مال خود را حفظ كند . و در كالسكه زن و مرد و مسلمان و كافر مخلوطند و هيچ گريز و پرهيزى نيست و حالت همه مساوى است . هر كس در هر نمره [ اى ] كه بليت گرفته هر جا بنشيند براى او منعى نخواهد بود . و در همهء استاسيونها اغلب مأكولات و مشروبات پيدا مىشود . هر استاسيونى كه در مركز است اطعمهء آن بيشتر است ، ولى قيمت همهچيز گرانست . در بعضى استاسيونها از قراء اطراف اطعمه و ميوهجات به فروش مىآورند و ارزان هم مىدهند . وضع آب در بين راه و در استاسيونها آب استعمال مسلم و كافر يكى است و همهجا خمره و ظرف چوبى يا آهنى است كه يك كر آب نمىگيرد ، و پياله و ظرف كوچكى بر روى آن گذاشتهاند كه مسلم و كافر آن ظرف را در آن خمره كرده آب برمىدارند . اگر شخص در واپورات ، كالسكه و راهآهن بعضى احتياطها ملاحظه كند در نهايت سختى بر او مىگذرد و ابدا پاك نخواهد بود . و كلية در واپورات و كالسكهء بخار دو مسئله اسباب آسودگى و پاكى و سهولت امر است : مسئلهء اول آنكه آب قليل را به مجرد ملاقات نجاست نجس نداند ، يعنى اگر آبى كمتر از كر شد از قبيل خمره و سبو و كاسه و غيره به مجرد اينكه نجاست بر او رسيد نجس نمىشود مگر آنكه رنگ يا بو يا طعم آن از نجاست تغيير كند ، و اين مسئله مطلب تازه و خلاف ضرورت نيست كه وحشتى داشته باشد . نظر علماى تشيع در مورد آب جمعى از علماى تشيع از متقدمين و متأخرين اين مسئله را قائلند ، منجمله از متقدمين مرحوم عمانى و مرحوم سيد مرتضى و حسن بن ابى عقيل است كه آب قليل را به مجرد ملاقات نجاست نجس نمىدانستهاند . و از متأخرين مرحوم سيد عبد الكريم صاحب كتاب درة ، و مرحوم ملا محسن و مرحوم شيخ يوسف بحرانى در اين مسئله به همين عقيده بودهاند . و بعد از اينها چند نفر از علماى معاصرين نيز قائل به طهارتاند . و در طهارت آب قليل بعد از ملاقات نجاست ، بيست و پنج حديث محكم وارد شده است ، و در نجاست آن بيست و شش حديث رسيده . مرحوم شيخ محمد حسن در كتاب جواهر الكلام خود تمام احاديث طهارت و نجاست در اين مسئله را جمع و ذكر